پرفشاری خون

این روزها، تغییر سبک زندگی و عوامل دیگری مانند چاقی، افزایش سن، مصرف زیاد نمک و … سبب افزایش تعداد مبتلایان به بیماری فشار خون بالا شده است. طبق آمار، بیماری‌های قلبی‌-عروقی با بیش از ۱۷ میلیون مرگ در سال، مهم‌ترین عامل مرگ‌و‌میر در جهان به‌ شمار می‌روند. بد نیست بدانید که اصلی‌ترین علت بروز این نوع بیماری‌ها پرفشاری خون یا فشار خون بالا است ولی اهمیت این بیماری در میان عموم مردم به‌ درستی شناخته نشده است. کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نبوده و حدود 32 درصد از جمعیت بالای 18 سال در ایران به آن مبتلا هستند. این نشان دهنده عدم اطلاع‌رسانی کافی درباره این بیماری است.
روز جهانی فشار خون بالا (۱۷ می، ۲۷ اردیبهشت) بهانه ای است برای اطلاع رسانی درخصوص اهمیت این بیماری و اندازه گیری مرتب آن به منظور پیشگیری ، مراقبت و درمان پرفشاری خون .
در این جا خواهیم دید که افراد به چه دلایلی به بیماری فشار خون مبتلا می‌شوند و برای مقابله با آن باید چه کارهایی را انجام دهند.

فشارِ خون چیست؟
به نیرویی که خون هنگام عبور به دیواره‌‌ی شریان‌ها وارد می‌کند فشارخون گفته می‌شود. به نیروی وارده در هنگام انقباض کامل ماهیچه‌ی قلب، عنوان فشارخون «سیستولی» و در حالت استراحت قلب، عنوان فشارخون «دیاستولی» اطلاق می‌شود. فشار خون در نواحی نزدیک قلب، بیشتر و با فاصله گرفتن از قلب، کمتر می‌شود.

فشار خون بالا به چه معنی است؟
فشار خون بالا یا پرفشاری خون زمانی اتفاق می‌افتد که میزان فشار خون در بیمار به سطح ناسالمی افزایش یابد. معمولا چند عامل باعث این بیماری می شود که مهمترین آن ها تغییر در اندازه شریان ها است. در واقع، هرچه شریان‌ها (سرخرگ ها) تنگ‌تر باشند، میزان فشار خون بیشتر می‌شود. فشار خون بالا در طولانی مدت می‌تواند به رگ‌ها و سایر اندام‌های بدن، به خصوص مغز، قلب، چشم‌ها و کلیه‌ها آسیب جدی وارد کند.

منظور از فشار خون بالا، قاتل خاموش چیست؟
پرفشاریِ خون در مراحل اولیه به‌ ندرت از خود نشانه‌ی بالینی بر جای می‌گذارد، به‌طوری که طبق آمار موجود، حدود نیمی از افراد مبتلا به بیماری پرفشاری خون از بیماری خود آگاهی نداشته و هیچ اقدام درمانی جهت رفع این مشکل انجام نمی‌دهند و متعاقباً دچار عوارض این بیماری مانند سکته‌ی قلبی، سکته‌ی مغزی، بیماری‌های کلیوی و مرگ‌های زودرس می‌شوند. از‌ این‌ رو در جهان بیماری فشارخون بالا با عنوان ” قاتل خاموش ” شناخته می‌شود.

علائم فشار خون بالا چیست؟
فشار خون بالا معمولاً علامت و نشانه خاصی ندارد و شاید سال‌ها طول بکشد تا علائم پرفشاری در شخص نمایان شود. اصلی‌ترین علائم فشار خون بالا عبارتند از:
⦁ سردرد
⦁ تنگی نفس
⦁ خون دماغ
⦁ سرگیجه
⦁ احساس درد در قفسه سینه
⦁ ضعف در بینایی
⦁ علائم پرفشاری خون نیاز به مراقبت فوری دارند.
این علائم در همه افراد مبتلا به پرفشاری خون دیده نمی‌شود. لزوما بروز این علائم نشانه پرفشاری خون نیست اما عدم توجه به این علائم در فرد بیمار می‌تواند خطرناک باشد. بهترین روش برای آگاهی از ابتلا به پرفشاری خون، اندازه‌گیری منظم فشار خون است. بیشتر پزشکان در هر ویزیت فشار خون بیمارشان را می‌سنجند. متاسفانه حدود نیمی از کسانی که فشار خون بیشتر از حد معمول دارند، از بیماری خود اطلاع ندارند، پس برای درمان آن هم اقدام نمی کنند. کنترل نکردن فشار خون بالا عواقب بدی دارد مانند سکته قلبی، سکته مغزی و بیماری های کلیوی. این مسائل لزوم اندازه گیری منظم فشار خون و دانستن عدد آن را بیشتر مشخص می کند.
عوارض پرفشاری خون و فشار خون بالا
از جمله عوارض این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
⦁ افزایش میزان بیماری‌های قلبی
⦁ سکته‌های قلبی و مغزی
⦁ بیماری‌های کلیوی
⦁ آسیب اندام‌های حیاتی
⦁ مرگ زودرس
عوامل ایجاد و تشدید پرفشاری خون
عوامل بسیاری می‌توانند باعث ایجاد یا تشدید این بیماری شوند که عبارتند از:
⦁ مصرف دخانیات و الکل
⦁ مصرف غذاهای چرب و پرنمک
⦁ عدم مصرف میوه و سبزیجات به‌ مقدار کافی
⦁ عدم تحرک بدنی کافی
⦁ استرس
⦁ چاقی
درمان قطعی فشار خون بالا
تغییر نحوه زندگی می‌تواند در کنترل فشار خون بالا کمک‌کننده باشد، از این تغییرات می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
⦁ انتخاب رژیم غذایی مناسب مشکلات قلبی و عروقی
⦁ کنترل مصرف نمک
⦁ ورزش روزانه و مداوم
⦁ داشتن وزن مناسب و کاهش وزن در صورت داشتن اضافه وزن
⦁ عدم مصرف الکل
باید توجه داشته باشیم که همیشه رعایت موارد ذکرشده نمی‌تواند پرفشاری خون را کنترل کند، در چنین مواردی لازم است با مراجعه به پزشک و در صورت لزوم تجویز داروهای کاهنده فشار خون توسط او، پرفشاری خون به حد نرمال کاهش داد شود. در برخی مواقع، برای رساندن فشار خون به حد نرمال نیاز است که چند دارو به‌طور همزمان تجویز شود.

مرکز بهداشت شهرستان آباده -واحد پیشگیری و مراقبت از بیماریهای غیر واگیر